Foto & film

Moderne historici hebben een groot voordeel: er zijn zeer veel bronnen beschikbaar voor de moderne en hedendaagse periode. Dit geldt ook voor historisch beeldmateriaal. Met de uitvinding van de fotografie in de 1e helft van de 19de eeuw en de popularisering ervan vanaf het einde van de 19de eeuw vond er een explosie aan fotografische bronnen plaats. Hetzelfde geldt voor bewegend beeld in de 20ste eeuw.

FOTO

Een goed inleidend overzicht van Belgische vindplaatsen voor foto’s – waarop ook ons overzicht deels gebaseerd is – vind je in:

  • Ollivier, Hendrik. “Foto’s.” In Bronnen voor de studie van het hedendaagse België, 19de-20ste eeuw, uitgegeven door Patricia Van den Eeckhout en Guy Vanthemsche, 1611-44. Brussel: Koninklijke Commissie voor Geschiedenis, 2017. (De editie van 2009 kan je online raadplegen).

FILM

Voor archieven met film baseerden we ons op:

  • Convents, Guido. “Film.” In Bronnen voor de studie van het hedendaagse België, 19de-20ste eeuw, uitgegeven door Patricia Van den Eeckhout en Guy Vanthemsche, 1645-1673. Brussel: Koninklijke Commissie voor Geschiedenis, 2017. (De editie van 2009 kan je online raadplegen).

Het is duidelijk dat foto’s en bewegende beelden zeer verspreid worden bewaard. Je vindt deze historische bronnen analoog in musea, archieven en bibliotheken, maar ook in toenemende mate in gedigitaliseerde vorm in online beeldbanken. Er komen echter voortdurend nieuwe vindplaatsen online. Het is daarom onmogelijk een exhaustief overzicht te geven. Ga daarom eventueel zelf op zoek naar up-to-date overzichten, zoals bv. via beeldbanken.startpagina.nl (vooral Nederland, maar ook België en thematisch).

 

Nationaal

Musea

(Uitgebreider overzicht van musea in België)

Fotomusea

Themamusea

Archieven

(Uitgebreider overzicht van archieven in België)

Vlaanderen & Brussel

Culturele en levensbeschouwelijke archieven

Thematische archieven

Private collecties

Zoeken naar private (foto)collecties kan via:

 

Wallonië

 

Bibliotheken

Voor een uitgebreid overzicht van mogelijke bibliotheken met iconografische collecties verwijzen we je door naar het algemeen overzicht van bewaarinstellingen.

Erfgoed- en beeldbanken

Lokaal

Regionaal

Erfgoed- en beeldbanken van regionale erfgoedcellen. Zie bv. ook Erfgoedcellen.be voor overzicht.

(Inter)provinciaal

Vanaf 2024 werkt meemoo – Vlaams instituut voor het archief aan een integratie van deze twee beeldbanken (meer weten).

Vlaanderen

Thematisch

Internationaal

Een exhaustief overzicht geven van internationale musea, archieven en beeldbanken is praktisch onmogelijk. Hieronder lijsten we enkele grote initiatieven en instellingen op.

Transnationaal

Europees

  • Europeana (portaalsite voor Europese erfgoedinstellingen, dus ook foto’s van Belgische bewaarinstellingen. Zie bv. themacollectie fotografie)

Nederland

Frankrijk

Groot-Brittanië

Duitsland

Verenigde Staten

Periodieken & persfotografie

Door betere reproductietechnieken vonden foto’s ook hun weg naar de geschreven pers en ontstonden er professionele persfotografen en -agentschappen. De eerste foto’s in een Belgische krant verschijnen in 1909 in Le Soir.

Kranten en magazines

België

Algemeen

Kranten zoeken via Abraham (catalogus van Belgische kranten bewaard Vlaamse en Brusselse instellingen, 1800-2020)

  • BelgicaPress (kranten uit collectie KBR, OCR, met VPN-verbinding raadpleegbaar 1814-1979)
  • Fotoarchieven van kranten: Het Laatste Nieuws (Liberas), Vooruit en Volksgazet (Amsab-ISG), Gazet van Antwerpen (FotoMuseum Antwerpen)

Tijdschriften zoeken via Antilope (collectieve catalogus tijdschriften in Belgische wetenschappelijke bibliotheken)

  • BelgicaPeriodicals (tijdschriften uit collectie KBR, met VPN-verbinding raadpleegbaar van 1622 tot vandaag)

Oorlogskranten

Foto’s in kranten uit de oorlogsperiodes zijn minder courant – zeker niet tijdens de Eerste Wereldoorlog – maar komen wel voor.

Internationaal

Persagentschappen

België

Internationaal

 

Online expo’s

Digitale exposities en kennisplatformen gemaakt in de schoot van wetenschappelijke instellingen brengen vaak historisch beeldmateriaal rond een bepaald thema samen. Voor een vollediger overzicht verwijzen we je door naar deze overzichtspagina. Enkele relevante voorbeelden waar beeldcollecties centraal staan:

 

Rechtenvrije repositories

Elke originele creatie (dus ook foto’s) wordt automatisch beschermd door het auteursrecht. Dit geldt tot 70 jaar na de dood van de auteur. Daarna behoort een werk automatisch tot het publiek domein en kan het vrij worden gebruikt. Auteurs kunnen ook een Creative Commons-licentie toekennen aan hun werk, waarmee ze hergebruik onder voorwaarden toestaan.

 

Grassroots collecties & sociale media

Ook particulieren of  kunnen ad hoc collecties samenbrengen. Dit kan een website van bv. een bepaalde vereniging zijn, maar ook bv. via sociale media.

  • Facebook (zie bv. Facebookgroepen ‘[Stad/gemeente] zoals het ooit was’ of ‘[Stad/gemeente] d’antan’ etc. waar historisch beeldmateriaal, postkaarten, familiefoto’s, etc. worden gedeeld)
  • Pinterest

 

Audiovisuele bronnen

België

Vlaanderen

Wallonië

Overige instellingen met filmarchieven

 

Nederland

Groot-Brittannië

Beeldcollecties met IIIF

IIIF (International Image Interoperability Framework) is een internationale standaard voor de uitwisseling en hergebruik van beelden (zie website). Een (onvolledige) lijst van instellingen die hun collectie in IIIF aanbieden vind je hier.

In Vlaanderen bieden de volgende instellingen delen van hun collectie al in IIIF aan:

 

Zie ook digitale tools die gebruik maken van IIIF in de sectie ‘Hulpmiddelen‘.